SKDM Maliyeti Nasıl Hesaplanır?
Kısa cevap
SKDM maliyetinin temeli, ürünün gömülü emisyonu (tCO₂e/ton) × SKDM sertifika fiyatıdır. Kesin rejimin ilk yıllarında yükümlülük, AB ETS'de hâlâ verilen ücretsiz tahsisat oranında azaltılır (2026'da %97,5, 2034'te %0). Üretim ülkesinde fiilen ödenen karbon fiyatı ayrıca düşülür. Aşağıdaki hesaplayıcı bu adımları kendi varsayımlarınızla tahmin etmenizi sağlar.
- Temel formül
- Gömülü emisyon × sertifika fiyatı
- Ücretsiz tahsisat düzeltmesi
- 2026–2034 arası kademeli
- Menşe ülke indirimi
- Fiilen ödenen karbon fiyatı
- Sonucun niteliği
- Tahmin — bağlayıcı değildir
Formül
- Ton başına sertifika ihtiyacı = Gömülü emisyon (E) − Referans değer (B) × Ücretsiz tahsisat payı (yıla göre)
- Brüt SKDM maliyeti = Miktar × Ton başına sertifika ihtiyacı × Sertifika fiyatı
- Menşe ülke indirimi = Miktar × E × Türkiye'de fiilen ödenen karbon fiyatı
- Tahmini net maliyet = Brüt maliyet − Menşe ülke indirimi (en az 0)
Ücretsiz tahsisat düzeltmesi Tüzük 2023/956 madde 31'e, kademeli takvim AB ETS Direktifi'ne dayanır. (Kaynak: AB Tüzüğü 2023/956; AB Direktifi 2023/959)
Tahmini SKDM maliyeti hesaplayıcı
Önemli: Bu hesaplayıcı yalnızca tahmini bir büyüklük verir. Referans değerler AB'nin uygulama mevzuatında ürün bazında belirlenir; sertifika fiyatı piyasaya göre değişir; menşe ülke indirimi belgelenmiş ve AB'ce kabul edilmiş ödemelere bağlıdır. Sonuçlar hukuki veya mali tavsiye değildir.
Ücretsiz tahsisat payı (2026–2034)
| Yıl | Ücretsiz tahsisat payı | SKDM'nin fiilen uygulandığı pay |
|---|---|---|
| 2026 | %97,5 | %2,5 |
| 2027 | %95 | %5 |
| 2028 | %90 | %10 |
| 2029 | %77,5 | %22,5 |
| 2030 | %51,5 | %48,5 |
| 2031 | %39 | %61 |
| 2032 | %26,5 | %73,5 |
| 2033 | %14 | %86 |
| 2034 | %0 | %100 |
(Kaynak: AB Direktifi 2023/959; AB Tüzüğü 2023/956)
Gömülü emisyon nasıl belirlenir?
Gerçek değer: Tesis bazında, AB metodolojisine göre izlenen ve kesin rejimde akredite doğrulayıcı tarafından doğrulanan emisyonlar. Ürün başına doğrudan emisyonlar (yakıt yanması ve proses emisyonları), gerekiyorsa dolaylı emisyonlar (çimento ve gübrede tüketilen elektrik) ve öncül malların gömülü emisyonlarından oluşur. (Kaynak: AB Tüzüğü 2023/956)
Varsayılan değer: Gerçek veri sağlanamadığında AB'nin yayımladığı varsayılan değerler kullanılır. Varsayılan değerler ihtiyatlı belirlendiği için verimli bir tesisin gerçek değerinden genellikle yüksektir; doğrulanmış gerçek veri çoğu zaman doğrudan maliyet avantajıdır.
Maliyeti düşüren üç kaldıraç
- Gerçek emisyon verisi: Varsayılan değerler yerine doğrulanmış tesis verisi.
- Emisyon azaltımı: Ürün başına emisyonun referans değere yaklaşması, ücretsiz tahsisat düzeltmesinin daha büyük kısmını kullanmanızı sağlar.
- Türkiye'de ödenen karbon fiyatı: Belgelenmiş ödemeler AB'deki yükümlülükten düşülür. Bkz. Türkiye ve SKDM.
Sık Sorulan Sorular
SKDM maliyeti nasıl hesaplanır?
Ton başına sertifika ihtiyacı, gömülü emisyondan referans değerin o yılki ücretsiz tahsisat payı kadarının düşülmesiyle bulunur. Bu ihtiyaç miktar ve sertifika fiyatıyla çarpılır; Türkiye'de fiilen ödenen karbon fiyatı sonuçtan düşülür.
2026 yılında SKDM maliyeti neden düşük görünüyor?
Çünkü 2026'da AB ETS'de ücretsiz tahsisat payı hâlâ %97,5 düzeyindedir ve SKDM yükümlülüğü bu oranda azaltılır. Pay her yıl düşer ve 2034'te sıfırlanır; maliyet buna paralel olarak artar.
Kaynaklar
- Tüzük (AB) 2023/956 — Sınırda karbon düzenleme mekanizması — Avrupa Birliği Resmî Gazetesi (EUR-Lex)
- Direktif (AB) 2023/959 — AB ETS direktifinde değişiklik (ücretsiz tahsisatın kademeli kaldırılması) — Avrupa Birliği Resmî Gazetesi (EUR-Lex)
Kaynakların seçimi ve bilgi türü etiketleri için: metodoloji · tüm kaynaklar