Türk İhracatçı İçin SKDM Uyum Rehberi
Kısa cevap
SKDM'de hukuki yükümlülük AB ithalatçısına aittir, ancak beyanın dayandığı emisyon verisini Türk üretici ve ihracatçı sağlar. Veri sağlanamazsa AB'nin varsayılan değerleri uygulanır ve ürün pahalılaşır. Hazırlık sekiz adımdan oluşur: kapsam kontrolü, müşteri teyidi, tesis verisi, öncül mal verisi, hesaplama, doğrulama, maliyet planlaması ve 30 Eylül 2027 beyanı için arşiv.
- Hukuki yükümlü
- AB ithalatçısı (beyan sahibi)
- Veriyi sağlayan
- Üretici / ihracatçı
- Veri yoksa
- AB varsayılan değerleri
- İlk beyan
- 30 Eylül 2027
Kim neden sorumlu?
| Taraf | Hukuki sorumluluk | Ticari / pratik sorumluluk |
|---|---|---|
| AB ithalatçısı (yetkilendirilmiş beyan sahibi) | Yıllık beyan, sertifika alımı ve teslimi | Tedarikçiden veri toplamak, maliyeti fiyatlamaya yansıtmak |
| Türk üretici (tesis işletmecisi) | AB mevzuatı karşısında doğrudan yükümlü değil | Emisyonları AB metodolojisiyle izlemek, hesaplamak, doğrulamaya hazırlamak |
| Türk ihracatçı (üretici değilse) | Doğrudan yükümlü değil | Üreticiden veriyi alıp eksiksiz aktarmak |
| Akredite doğrulayıcı | Kesin rejimde beyan edilen gerçek emisyonları doğrulamak | — |
| AB üye devleti yetkili makamı | Yetkilendirme ve denetim | — |
(Kaynak: AB Tüzüğü 2023/956)
8 adımda SKDM hazırlığı
1. Ürününüz kapsamda mı?
GTİP kodlarınızın ilk 8 hanesini Ek I listesiyle eşleştirin: SKDM ürün kapsamı ve CN kodları.
2. AB müşterilerinizi belirleyin
Hangi müşterinizin yetkilendirilmiş beyan sahibi olduğunu, yıllık 50 ton eşiğini aşıp aşmadığını ve sizden hangi formatta veri beklediğini yazılı olarak teyit edin.
3. Tesis ve üretim verilerini toplayın
Tesis sınırlarını, üretim proseslerini, yakıt ve hammadde tüketimini, üretim miktarlarını ve (çimento ile gübrede) elektrik tüketimini kayıt altına alın.
4. Öncül mal verisini isteyin
Kullandığınız klinker, pik demir, DRI, ham çelik, ham alüminyum, amonyak gibi girdilerin tedarikçilerinden gömülü emisyon verisi talep edin; tedarik sözleşmelerine veri yükümlülüğü ekleyin.
5. Gömülü emisyonları hesaplayın
Ürün başına doğrudan (ve gerekiyorsa dolaylı) emisyonları AB metodolojisine göre hesaplayın. Gerçek veri sunamadığınız ürünlerde varsayılan değerlerin maliyet etkisini ayrıca hesaplayın.
6. Doğrulamaya hazırlanın
Kesin rejimde beyan edilen gerçek emisyon verisi akredite doğrulayıcı tarafından doğrulanır. (Kaynak: AB Tüzüğü 2023/956) İzleme planınızı, ölçüm kayıtlarınızı ve hesaplama dosyalarınızı denetlenebilir biçimde saklayın.
7. Karbon maliyetini planlayın
Tahmini maliyeti SKDM hesaplayıcısı ile çıkarın; AB müşterinizle maliyet paylaşımını ve fiyat formüllerini 1 Şubat 2027 sertifika satışlarından önce netleştirin.
8. Kayıtları arşivleyin ve ilk beyana hazırlanın
2026 sevkiyatlarına ait emisyon verisi, 30 Eylül 2027'deki ilk yıllık beyanın dayanağıdır. (Kaynak: AB Tüzüğü 2023/956; Omnibus Tüzüğü (AB) 2025/2083) Sevkiyat bazında hangi verinin hangi müşteriye iletildiğini arşivleyin.
AB müşterinize sorulacak sorular
- Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi misiniz, başvurunuz hangi aşamada?
- Hangi veri şablonunu, hangi sıklıkta ve hangi ürün/tesis kırılımında istiyorsunuz?
- Doğrulama sürecini kim organize edecek, doğrulayıcı tesise mi gelecek?
- SKDM maliyetini fiyatlamaya nasıl yansıtacaksınız; gerçek veri sağlamamız fiyata nasıl yansıyacak?
Sık Sorulan Sorular
Türk ihracatçı SKDM beyanı vermek zorunda mı?
Hayır. Beyan ve sertifika teslim yükümlülüğü AB'deki yetkilendirilmiş beyan sahibine aittir. Ancak beyanın dayandığı gömülü emisyon verisini üretici/ihracatçı sağlar; veri sağlanamazsa varsayılan değerler uygulanır.
Emisyon verisi sağlamazsam ne olur?
AB ithalatçısı, AB'nin yayımladığı varsayılan değerleri kullanmak zorunda kalır. Varsayılan değerler genellikle gerçek değerlerden yüksek olduğundan ürününüzün SKDM maliyeti artar ve rekabet gücünüz zayıflar.
Kaynaklar
- Tüzük (AB) 2023/956 — Sınırda karbon düzenleme mekanizması — Avrupa Birliği Resmî Gazetesi (EUR-Lex)
- Tüzük (AB) 2025/2083 — SKDM basitleştirme (Omnibus) değişikliği — Avrupa Birliği Resmî Gazetesi (EUR-Lex)
Kaynakların seçimi ve bilgi türü etiketleri için: metodoloji · tüm kaynaklar