SKDM / CBAM Sözlüğü

İlk yayın: 4 Ekim 2026 · Son içerik güncellemesi: 4 Ekim 2026 · Hazırlayan: Sürdürülebilir Ticaret Derneği

SKDM — Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM)

AB'ye ithal edilen belirli karbon yoğun ürünlerin gömülü emisyonlarına AB ETS fiyatına endeksli maliyet getiren AB düzenlemesi. Bkz. SKDM Nedir?

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism)

SKDM'nin İngilizce adı. Bkz. CBAM Nedir?

AB ETS (EU Emissions Trading System)

AB'nin emisyon ticaret sistemi. SKDM sertifika fiyatı AB ETS ihale fiyatına endekslidir.

Gömülü emisyon (embedded emissions)

Bir ürünün üretimi sırasında salınan sera gazı emisyonları; ton CO₂ eşdeğeri (tCO₂e) cinsinden ifade edilir. Bkz. SKDM hesaplama.

Doğrudan emisyon (direct emissions)

Üretim prosesinden ve tesiste yakılan yakıtlardan kaynaklanan emisyonlar.

Dolaylı emisyon (indirect emissions)

Üretimde tüketilen elektriğin üretiminden kaynaklanan emisyonlar. Kesin rejimde çimento ve gübre için hesaba katılır. Bkz. sektörler.

Öncül mal (precursor)

Kapsamdaki bir ürünün üretiminde girdi olarak kullanılan ve kendisi de kapsamda olan mal (ör. klinker, pik demir, ham alüminyum). Gömülü emisyonu nihai ürüne eklenir. Bkz. ürün kapsamı.

Varsayılan değer (default value)

Gerçek emisyon verisi sağlanamadığında kullanılan, AB'nin yayımladığı ihtiyatlı emisyon değeri.

Gerçek değer (actual emissions)

Tesis bazında AB metodolojisine göre izlenip hesaplanan ve doğrulanan emisyon verisi.

Yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi (authorised CBAM declarant)

Yıllık beyanı veren, sertifika satın alıp teslim eden AB'deki yükümlü. Bkz. ihracatçı rehberi.

SKDM sertifikası (CBAM certificate)

Bir ton CO₂ eşdeğeri gömülü emisyonu karşılayan sertifika. Satışı 1 Şubat 2027'de başlar. Bkz. SKDM takvimi.

De minimis eşiği (de minimis threshold)

Yıllık 50 ton: bu miktarın altında SKDM malı ithal eden AB ithalatçıları yükümlülükten muaftır; elektrik ve hidrojen için geçerli değildir.

CN kodu (Combined Nomenclature)

AB'nin 8 haneli gümrük tarife sınıflandırması. Türk GTİP kodunun ilk 8 hanesi CN ile uyumludur.

Ücretsiz tahsisat (free allocation)

AB ETS'de bazı sektörlere ücretsiz verilen emisyon izinleri. SKDM sektörlerinde 2026–2034 arasında kademeli olarak kaldırılır; SKDM yükümlülüğü bu oranda düzeltilir.

Referans değer (benchmark)

Ücretsiz tahsisat düzeltmesinin hesaplandığı, ürün bazında belirlenen emisyon değeri.

Karbon sızıntısı (carbon leakage)

Karbon fiyatı nedeniyle üretimin daha gevşek iklim politikası olan ülkelere kayması. SKDM'nin temel amacı bunu önlemektir.

Akredite doğrulayıcı (accredited verifier)

Kesin rejimde beyan edilen gerçek emisyon verisini doğrulayan bağımsız kuruluş.

Türkiye ETS

7552 sayılı İklim Kanunu ile çerçevesi kurulan ulusal emisyon ticaret sistemi. Bkz. Türkiye ve SKDM.