SKDM Nedir?

SKDM — Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması — AB'ye ithal edilen karbon yoğun ürünlerin üretiminde salınan emisyonlara fiyat koyan AB düzenlemesidir. Kamuoyunda "sınırda karbon vergisi" olarak bilinir; 1 Ocak 2026'dan bu yana kesin rejim yürürlüktedir.

Kısa tanım

SKDM (İngilizce adıyla CBAM), AB Tüzüğü 2023/956 ile kurulan ve AB'ye ithal edilen karbon yoğun ürünlerin gömülü emisyonlarına AB ETS karbon fiyatına endeksli bir maliyet getiren düzenlemedir. Amacı karbon sızıntısını önlemek: AB içinde karbon fiyatı ödeyen üreticiler ile AB dışından ithal edilen ürünler arasında eşit rekabet koşulu kurmak.

"Sınırda karbon vergisi" ile aynı şey mi?

Evet — halk dilinde "sınırda karbon vergisi" veya "karbon gümrük vergisi" denen düzenlemenin resmi adı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'dır. Teknik olarak bir vergi değildir: AB ithalatçısı, ürünün gömülü emisyonlarına karşılık gelen SKDM sertifikalarını satın alıp teslim eder. Sertifika fiyatı AB ETS ihale fiyatının haftalık ortalamasına göre belirlenir; ihracatçı açısından pratik etkisi ürün başına ek karbon maliyetidir.

SKDM nasıl işler? — 3 adım

  1. Emisyon raporlama: Üretici/ihracatçı, ürünlerindeki gömülü emisyonları AB metodolojisine göre hesaplar ve AB ithalatçısına raporlar.
  2. Sertifika alımı: Yıllık 50 tonun üzerinde SKDM malı ithal eden AB ithalatçısı "yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi" statüsü alır ve emisyonlara karşılık gelen sertifikaları satın alır (satış 1 Şubat 2027'de ortak merkezi platformda başlar).
  3. Karbon fiyatı indirimi: Üretim ülkesinde fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı varsa, bu tutar SKDM maliyetinden düşülür.

Hangi sektörler kapsamda?

Altı sektör: çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen (AB Tüzüğü 2023/956, Ek I). AB Komisyonu'nun Aralık 2025 gözden geçirme raporu doğrultusunda 2030'da kapsamın tüm AB ETS sektörlerine genişletilmesi beklenmektedir.

Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?

Türkiye, AB'nin SKDM kapsamındaki ithalatının yaklaşık %12'sini karşılayan en büyük tedarikçilerden biridir ve toplam ihracatının ~%41'i AB'ye gider. 7552 sayılı İklim Kanunu (9 Temmuz 2025) ile kurulan ulusal ETS pilot uygulaması 2026'da başlamıştır; ihale mekanizması devreye girdiğinde Türkiye'de ödenen karbon fiyatı SKDM maliyetinden düşülebilecektir. Sektörünüz özelindeki risk ve fırsat analizi için sektörel etki analizine, tarihler için SKDM takvimine bakın.

Sık Sorulan Sorular

SKDM ne zaman yürürlüğe girdi?

Geçiş dönemi (yalnızca çeyreklik raporlama) Ekim 2023'te başladı ve Aralık 2025'te sona erdi. Mali yükümlülük getiren kesin rejim 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi.

SKDM kimleri etkiler?

Doğrudan yükümlü, AB'deki ithalatçıdır (yıllık 50 ton üzeri SKDM malı ithal edenler). Ancak emisyon verisini üreten ve maliyet baskısını hisseden taraf, AB'ye satış yapan üretici ve ihracatçılardır — Türkiye'de özellikle çelik, alüminyum, çimento ve gübre sektörleri.

SKDM maliyeti nasıl hesaplanır?

Ürünün gömülü emisyonu (tCO₂e) × SKDM sertifika fiyatı. Sertifika fiyatı AB ETS ihale fiyatının haftalık ortalamasına endekslidir; üretim ülkesinde fiilen ödenen karbon fiyatı bu tutardan düşülür.